ധാർ (മധ്യപ്രദേശ്): വർഷങ്ങളായി തർക്കം നിലനിന്നിരുന്ന മധ്യപ്രദേശിലെ ധാർ ജില്ലയിലുള്ള ഭോജ്ശാല സമുച്ചയം വാഗ്ദേവി (സരസ്വതി) ദേവിയുടെ ക്ഷേത്രമാണെന്ന് മധ്യപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതി ഇന്ന് (മെയ് 15, 2026) പ്രഖ്യാപിച്ചു. ചരിത്രരേഖകളും പുരാവസ്തു തെളിവുകളും പരിശോധിച്ച ശേഷമാണ് ഇൻഡോർ ബെഞ്ചിന്റെ ഈ ചരിത്രപരമായ വിധി. മുസ്ലീം സമുദായത്തിന് പള്ളി നിർമ്മിക്കുന്നതിനായി ജില്ലയിൽ തന്നെ മറ്റൊരിടത്ത് പ്രത്യേക ഭൂമി അനുവദിക്കാൻ സംസ്ഥാന സർക്കാരിനെ സമീപിക്കാമെന്നും കോടതി ഉത്തരവിൽ വ്യക്തമാക്കി.
ജസ്റ്റിസ് വിജയ് കുമാർ ശുക്ല, ജസ്റ്റിസ് അലോക് അവസ്തി എന്നിവരടങ്ങിയ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചാണ് വിധി പുറപ്പെടുവിച്ചത്. 2003-ൽ ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യ (എ.എസ്.ഐ) പുറപ്പെടുവിച്ച ഉത്തരവ് കോടതി ഭാഗികമായി റദ്ദാക്കി. ഭോജ്ശാല സമുച്ചയത്തിൽ ചൊവ്വാഴ്ചകളിൽ ഹിന്ദുക്കൾക്ക് പൂജ നടത്താനും വെള്ളിയാഴ്ചകളിൽ മുസ്ലീങ്ങൾക്ക് നിസ്കരിക്കാനും അനുമതി നൽകിക്കൊണ്ടുള്ളതായിരുന്നു 2003-ലെ എ.എസ്.ഐ ക്രമീകരണം. എന്നാൽ, ഈ സ്ഥലത്ത് ഹിന്ദു ആരാധന തുടർച്ചയായി നടന്നിരുന്നതായും ഇത് രാജഭോജന്റെ കാലഘട്ടത്തിലെ സംസ്കൃത പഠനകേന്ദ്രമായിരുന്നുവെന്നും കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു.
എ.എസ്.ഐ അടുത്തിടെ നടത്തിയ ശാസ്ത്രീയ സർവ്വേ റിപ്പോർട്ടിലെ കണ്ടെത്തലുകൾ വിധിയിൽ നിർണ്ണായകമായി. നിലവിലെ നിർമ്മിതികൾ പഴയ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളതെന്ന് സർവ്വേ റിപ്പോർട്ട് ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിരുന്നു. പള്ളിക്കായി ഭൂമി ആവശ്യപ്പെട്ടുകൊണ്ട് മുസ്ലീം സംഘടനകൾ അപേക്ഷ നൽകിയാൽ നിയമപരമായി അത് പരിഗണിക്കാൻ സംസ്ഥാന സർക്കാരിന് കോടതി നിർദ്ദേശം നൽകി.
കൂടാതെ, ലണ്ടനിലെ ബ്രിട്ടീഷ് മ്യൂസിയത്തിലുള്ള വാഗ്ദേവി പ്രതിമ ഇന്ത്യയിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുവന്ന് ഇവിടെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠിക്കണമെന്ന ഹർജിക്കാരുടെ ആവശ്യം പരിഗണിക്കാൻ കേന്ദ്ര സർക്കാരിനോടും കോടതി ആവശ്യപ്പെട്ടു. വിധിക്ക് പിന്നാലെ സംഘർഷ സാധ്യത കണക്കിലെടുത്ത് ധാർ ജില്ലയിൽ കനത്ത സുരക്ഷാ സന്നാഹങ്ങളാണ് ഒരുക്കിയിട്ടുള്ളത്. സമാധാനം നിലനിർത്തണമെന്ന് ജില്ലാ കളക്ടർ ജനങ്ങളോട് അഭ്യർത്ഥിച്ചു. ഹൈക്കോടതി വിധിക്കെതിരെ സുപ്രീം കോടതിയെ സമീപിക്കുമെന്ന് മുസ്ലീം സംഘടനകൾ അറിയിച്ചിട്ടുണ്ട്.
