ന്യൂഡൽഹി: യുണിഫൈഡ് പേയ്മെന്റ്സ് ഇന്റർഫേസ് (UPI) ഇടപാടുകളിൽ നിരക്ക് ഏർപ്പെടുത്തുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിയമഭേദഗതിയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ അമേരിക്കൻ സമ്മർദത്തിന് വഴങ്ങി ഇന്ത്യ ഡിജിറ്റൽ പേയ്മെന്റ് നയത്തിൽ മാറ്റം വരുത്തരുതെന്ന് ഗ്ലോബൽ ട്രേഡ് റിസർച്ച് ഇനിഷ്യേറ്റീവ് (GTRI). ഇന്ത്യയുടെ ഡിജിറ്റൽ പേയ്മെന്റ് സംവിധാനത്തിന്റെ സ്വതന്ത്രതയും മത്സരാധിഷ്ഠിത സ്വഭാവവും സംരക്ഷിക്കണമെന്നും GTRI ആവശ്യപ്പെട്ടു.
UPI ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഇലക്ട്രോണിക് പേയ്മെന്റ് സംവിധാനങ്ങളിൽ ബാങ്കുകൾക്കും പേയ്മെന്റ് സേവനദാതാക്കൾക്കും നിരക്ക് ഈടാക്കാൻ സർക്കാർ അനുമതി നൽകുന്നതിനുള്ള വ്യവസ്ഥകൾ ഉൾപ്പെടുന്ന Payment and Settlement Systems Act, 2007 ഭേദഗതി ചെയ്യാനുള്ള ബിൽ ലോക്സഭ പാസാക്കിയതോടെയാണ് പുതിയ ചർച്ചകൾക്ക് തുടക്കമായത്. എന്നാൽ ഇതിലൂടെ ഉടൻ തന്നെ UPI ഉപയോക്താക്കളിൽ നിന്ന് ഫീസ് ഈടാക്കാൻ തീരുമാനിച്ചിട്ടില്ല. നിരക്ക് സംബന്ധിച്ച അന്തിമ ഘടനയും ഇതുവരെ പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടില്ല.
നിലവിൽ UPI ഇടപാടുകളിൽ സീറോ-MDR (Merchant Discount Rate) സംവിധാനമാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്. ഇടപാട് പ്രോസസ് ചെയ്യുന്നതിനുള്ള ചെലവിനായി വ്യാപാരികളിൽ നിന്ന് ഈടാക്കുന്ന ഫീസാണ് MDR. നിയമഭേദഗതി ഭാവിയിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള നിരക്ക് ഏർപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള നിയമപരമായ സാധ്യത തുറക്കുന്നതാണ്.
അതേസമയം, അമേരിക്കയുടെ വ്യാപാര പ്രതിനിധി ഓഫിസിന്റെ (USTR) 2026ലെ വ്യാപാര തടസ്സങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള റിപ്പോർട്ടിൽ ഇന്ത്യയുടെ ഡിജിറ്റൽ പേയ്മെന്റ് നയങ്ങളെക്കുറിച്ച് വിമർശനം ഉന്നയിച്ചിരുന്നു. ആഭ്യന്തര പേയ്മെന്റ് സംവിധാനങ്ങളായ UPI, RuPay എന്നിവയ്ക്ക് അനുകൂലമായ നയങ്ങൾ വിദേശ പേയ്മെന്റ് സേവനദാതാക്കൾക്ക് തുല്യമായ മത്സരാവസരം പരിമിതപ്പെടുത്തുന്നുവെന്നായിരുന്നു അമേരിക്കൻ നിലപാട്.
ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് UPI നയത്തിലെ മാറ്റവും യുഎസ് സമ്മർദവും തമ്മിൽ ബന്ധമുണ്ടെന്ന ആരോപണം ഉയർന്നത്. എന്നാൽ UPI നിരക്ക് ഏർപ്പെടുത്താനുള്ള തീരുമാനം അമേരിക്കൻ സമ്മർദത്തിന്റെ ഫലമാണെന്ന് സ്ഥിരീകരിക്കുന്ന ഔദ്യോഗിക തെളിവ് നിലവിൽ പുറത്തുവന്നിട്ടില്ല. അതിനാൽ ഇരു സംഭവങ്ങളെയും നേരിട്ടുള്ള കാരണ-ഫല ബന്ധമായി അവതരിപ്പിക്കുന്നത് ഉചിതമല്ല.
വലിയ വ്യാപാര സ്ഥാപനങ്ങളിൽ നിന്ന് MDR ഈടാക്കുന്നത് പരിഗണിക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ടെങ്കിലും, സാധാരണ ഉപയോക്താക്കൾക്കും ചെറുകിട വ്യാപാരികൾക്കും UPI സൗജന്യമായി തുടരുമെന്ന് പേയ്മെന്റ്സ് കൗൺസിൽ ഓഫ് ഇന്ത്യ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.
റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം ₹2,000ന് മുകളിലുള്ള ഉയർന്ന മൂല്യമുള്ള ചില വ്യാപാരി ഇടപാടുകളിൽ MDR ഏർപ്പെടുത്തുന്നതടക്കമുള്ള മാതൃകകളാണ് പരിഗണനയിലുള്ളത്. എന്നാൽ നിരക്കിന്റെ പരിധി, ബാധകമാകുന്ന വ്യാപാരികൾ തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങളിൽ അന്തിമ തീരുമാനം ഉണ്ടായിട്ടില്ല. ഉയർന്ന മൂല്യമുള്ള ഇടപാടുകൾ UPIയുടെ മൊത്തം ഇടപാട് എണ്ണത്തിൽ ചെറിയ പങ്കാണെങ്കിലും ഇടപാട് മൂല്യത്തിൽ വലിയ പങ്ക് വഹിക്കുന്നതിനാൽ, ഇത്തരത്തിലുള്ള നിരക്ക് സംവിധാനത്തിന് പേയ്മെന്റ് മേഖലയിലെ കമ്പനികൾക്ക് വരുമാനം സൃഷ്ടിക്കാനാകുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.
അതേസമയം, UPIയുടെ പ്രവർത്തനച്ചെലവ്, സൈബർ സുരക്ഷ, തട്ടിപ്പ് പ്രതിരോധം, അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനം എന്നിവയ്ക്കായി പേയ്മെന്റ് സംവിധാനത്തിൽ നിന്നുതന്നെ വരുമാനം കണ്ടെത്തേണ്ടതുണ്ടെന്ന വാദവും ഉയരുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ ഉപയോക്താക്കൾക്ക് നേരിട്ട് ഫീസ് ചുമത്തുന്നത് UPIയുടെ വ്യാപകമായ സ്വീകാര്യതയെ ബാധിക്കുമെന്ന ആശങ്കയും നിലനിൽക്കുന്നു.
