ആഗോള രാഷ്ട്രീയവും സാമ്പത്തിക നയങ്ങളും അതിവേഗം മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു കാലഘട്ടത്തിലൂടെയാണ് നാം കടന്നുപോകുന്നത്. അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡോണൾഡ് ട്രംപിന്റെ ‘അമേരിക്ക ഫസ്റ്റ്’ നയങ്ങളും ചൈനയുടെ വിപണിയിലെ അനിശ്ചിതത്വങ്ങളും ലോകരാജ്യങ്ങളെ പുതിയ പങ്കാളികളെ തേടാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുകയാണ്. ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ഇന്ത്യയും യൂറോപ്യൻ യൂണിയനും തമ്മിലുള്ള മെഗാ സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര കരാർ (Free Trade Agreement – FTA) ചരിത്രപരമായ ഒരു വഴിത്തിരിവാകുന്നത്. രണ്ട് പതിറ്റാണ്ടോളം നീണ്ട കാത്തിരിപ്പിനും ചർച്ചകൾക്കും ഒടുവിൽ ന്യൂഡൽഹിയിൽ വെച്ച് ഈ കരാർ പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, അത് കേവലം ഒരു വ്യാപാര ഇടപാടല്ല, മറിച്ച് ലോക ജിഡിപിയുടെ നാലിലൊന്ന് വരുന്ന ഒരു പുതിയ സാമ്പത്തിക ശക്തികേന്ദ്രത്തിന്റെ ഉദയം കൂടിയാണ്.
2007-ലാണ് ആദ്യമായി ബ്രസൽസിൽ വെച്ച് ഇതിനായുള്ള ഔദ്യോഗിക ചർച്ചകൾ ആരംഭിച്ചത്. എന്നാൽ ഓട്ടോമൊബൈൽ മേഖലയിലെ നികുതികൾ, മദ്യത്തിന്മേലുള്ള തീരുവ, ഐടി മേഖലയിലെ പ്രൊഫഷണലുകളുടെ യാത്ര തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ ഇരുപക്ഷവും തമ്മിൽ ധാരണയിലെത്താൻ വൈകി. ഇതോടെ 2013-ൽ ചർച്ചകൾ നിർത്തിവെച്ചു.
നീണ്ട ഒമ്പത് വർഷത്തെ ഇടവേളയ്ക്ക് ശേഷം 2022 ജൂണിലാണ് ചർച്ചകൾ പുനരാരംഭിച്ചത്. റഷ്യ-യുക്രെയ്ൻ യുദ്ധവും ആഗോള വിതരണ ശൃംഖലയിലുണ്ടായ തടസ്സങ്ങളും യൂറോപ്പിനെ ഇന്ത്യയെപ്പോലൊരു സുസ്ഥിര വിപണിയുമായി അടുപ്പിച്ചു. പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയും യൂറോപ്യൻ കമ്മീഷൻ പ്രസിഡന്റ് ഉർസുല വോൺ ഡെർ ലെയ്നും നടത്തിയ നിരന്തരമായ ഇടപെടലുകളാണ് ഈ മെഗാ പ്രഖ്യാപനത്തിലേക്ക് കാര്യങ്ങളെ എത്തിച്ചത്.
അമേരിക്കൻ വിപണിയിൽ ട്രംപ് ഭരണകൂടം ഏർപ്പെടുത്തുന്ന ഉയർന്ന ഇറക്കുമതി തീരുവകളെ യൂറോപ്പ് ഭയപ്പെടുന്നുണ്ട്. സമാനമായി, ചൈനയുമായുള്ള സാമ്പത്തിക ബന്ധങ്ങളിൽ യൂറോപ്പിന് ഇപ്പോൾ വലിയ വിമുഖതയുണ്ട്. “ഡി-റിസ്കിംഗ്” (De-risking) എന്ന നയത്തിലൂടെ ചൈനയെ അമിതമായി ആശ്രയിക്കുന്നത് കുറയ്ക്കാൻ യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ, ഇന്ത്യ അവർക്ക് മുന്നിലുള്ള ഏറ്റവും വലിയ ജനാധിപത്യ ബദലായി മാറുന്നു. രണ്ട് ബില്യൺ ജനങ്ങളെ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഈ വിപുലമായ വിപണി തുറക്കപ്പെടുന്നതോടെ, ലോക സാമ്പത്തിക ക്രമത്തിൽ ഇന്ത്യയുടെ വിലപേശൽ ശേഷി വർദ്ധിക്കും.
വെറുമൊരു ആയുധ കച്ചവടത്തിനപ്പുറം, പ്രതിരോധ രംഗത്ത് തന്ത്രപരമായ ഒരു പങ്കാളിത്തമാണ് ഈ കരാറിലൂടെ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. ഇന്ത്യൻ സായുധ സേനകളും യൂറോപ്യൻ യൂണിയനിലെ വിവിധ രാജ്യങ്ങളിലെ സൈന്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള സംയുക്ത സൈനികാഭ്യാസങ്ങൾ, നാവിക സുരക്ഷാ സഹകരണം എന്നിവ ഈ കരാറിന്റെ ഭാഗമാണ്. പ്രത്യേകിച്ച് ഇന്തോ-പസഫിക് മേഖലയിൽ ചൈനയുടെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന സ്വാധീനത്തെ പ്രതിരോധിക്കാൻ ഇന്ത്യയും യൂറോപ്പും ഒരേപോലെ താല്പര്യപ്പെടുന്നു. സമുദ്ര സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുന്നതിനായി വിവരങ്ങൾ കൈമാറുന്നതിനും പട്രോളിംഗിനും ഈ കരാർ പുതിയ ചട്ടക്കൂടുകൾ നൽകുന്നു.
