സൂചിക വിരല്ത്തുമ്പില് ലോകത്തെ എത്തിച്ച സോഷ്യല് മീഡിയ, മനുഷ്യരെ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കാനാണ് ഉണ്ടായതെങ്കിലും ഇന്ന് പലപ്പോഴും അത് മനുഷ്യരെ മാനസികമായി ഒറ്റപ്പെടുത്തുന്ന കാഴ്ചയാണ് നാം കാണുന്നത്. സാമൂഹ്യമാധ്യമങ്ങളുടെ ദുരുപയോഗം വ്യക്തികളുടെ ചിന്താഗതിയെയും സ്വഭാവത്തെയും എങ്ങനെയെല്ലാം ബാധിക്കുന്നു എന്ന് പരിശോധിക്കാം.
- താരതമ്യപ്പെടുത്തലുകളും അപകര്ഷതാബോധവും
സോഷ്യല് മീഡിയയില് മറ്റുള്ളവര് പങ്കുവെക്കുന്ന സന്തോഷകരമായ നിമിഷങ്ങളും ആഡംബര ജീവിതവും കണ്ട്, സ്വന്തം ജീവിതം പരാജയമാണെന്ന് പലരും ചിന്തിച്ചു തുടങ്ങുന്നു.ഈ സോഷ്യല് കംപാരിസണ് (Social Comparison) വ്യക്തികളില് കടുത്ത അപകര്ഷതാബോധവും അസംതൃപ്തിയും ഉണ്ടാക്കുന്നു. മറ്റുള്ളവരുടെ ‘ഫില്ട്ടര്’ ചെയ്ത ജീവിതവുമായി സ്വന്തം പച്ചയായ ജീവിതത്തെ താരതമ്യം ചെയ്യുന്നത് മാനസിക സമ്മര്ദ്ദത്തിന് കാരണമാകുന്നു.
- ഫോമോ (FOMO – Fear Of Missing Out)
മറ്റുള്ളവര് ജീവിതം ആസ്വദിക്കുമ്പോള് താന് മാത്രം എവിടെയോ ഒറ്റപ്പെട്ടു പോകുന്നു എന്ന ഭയമാണ് FOMO. സദാസമയവും നോട്ടിഫിക്കേഷനുകള് പരിശോധിക്കുന്നതിനും സോഷ്യല് മീഡിയയില് സജീവമായിരിക്കുന്നതിനും ഇത് പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് ഉറക്കമില്ലായ്മയിലേക്കും ഏകാഗ്രതക്കുറവിലേക്കും നയിക്കുന്നു.
സൈബര് ബുളളിയിംഗ് (Cyber Bullying)
വ്യക്തിഹത്യ, അധിക്ഷേപങ്ങള്, വ്യാജ പ്രചരണങ്ങള് എന്നിവ സോഷ്യല് മീഡിയയില് വര്ദ്ധിച്ചു വരികയാണ്. ഓണ്ലൈന് വഴിയുള്ള ഇത്തരം ആക്രമണങ്ങള് ഇരയാകുന്ന വ്യക്തികളെ കടുത്ത വിഷാദത്തിലേക്കും (Depression) ആത്മഹത്യാ ചിന്തകളിലേക്കും നയിച്ചേക്കാം. പ്രത്യേകിച്ച് കൗമാരക്കാരെയാണ് ഇത് ഏറ്റവും കൂടുതല് ബാധിക്കുന്നത്.
ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കാനുള്ള കഴിവ് നഷ്ടപ്പെടല്
റീല്സുകളും ഹ്രസ്വ വീഡിയോകളും നിരന്തരം കാണുന്നത് മനുഷ്യന്റെ അേേലിശേീി ടുമി അഥവാ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കാനുള്ള സമയപരിധി കുറയ്ക്കുന്നു. ആഴത്തിലുള്ള ചിന്തകള്ക്കോ വായനയ്ക്കോ സമയം കണ്ടെത്താന് കഴിയാതെ മനസ്സ് എപ്പോഴും ചഞ്ചലമായിരിക്കുന്നു.
ഡിജിറ്റല് അഡിക്ഷന് (Digital Addiction)
ഓരോ ‘ലൈക്ക്’ ലഭിക്കുമ്പോഴും തലച്ചോറില് ഡോപ്പമിന് (Dopamine) എന്ന ഹോര്മോണ് ഉല്പ്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ഇത് ഒരു തരം ലഹരിയായി മാറുകയും, സോഷ്യല് മീഡിയ ലഭിക്കാത്ത അവസ്ഥയില് വ്യക്തികളില് ദേഷ്യം, അസ്വസ്ഥത എന്നിവ പ്രകടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
പ്രതിവിധികള്
ഡിജിറ്റല് ഡിറ്റോക്സ് (Digital Detox):ആഴ്ചയിലൊരിക്കലോ ദിവസത്തില് കൃത്യമായ സമയത്തോ സോഷ്യല് മീഡിയയില് നിന്ന് വിട്ടുനില്ക്കുക.
യാഥാര്ത്ഥ്യബോധം പുലര്ത്തുക:സോഷ്യല് മീഡിയയില് കാണുന്നതെല്ലാം പൂര്ണ്ണ സത്യമല്ലെന്നും അത് ജീവിതത്തിന്റെ ഒരു വശം മാത്രമാണെന്നും മനസ്സിലാക്കുക.
സര്ഗ്ഗാത്മകമായ വിനോദങ്ങള്:വായന, വ്യായാമം, നേരിട്ടുള്ള സംഭാഷണങ്ങള് എന്നിവയ്ക്ക് കൂടുതല് സമയം നല്കുക.
സാങ്കേതികവിദ്യ ഒരു ആയുധം പോലെയാണ്.അത് എങ്ങനെ ഉപയോഗിക്കുന്നു എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കും അതിന്റെ ഗുണവും ദോഷവും.സോഷ്യല് മീഡിയയെ സ്വയം നിയന്ത്രിക്കാന് പഠിച്ചില്ലെങ്കില്,അത് നമ്മുടെ മാനസിക സമാധാനം കവര്ന്നെടുക്കും എന്ന കാര്യത്തില് സംശയമില്ല.
