ഒരു രാഷ്ട്രത്തിന്റെ പരമാധികാരത്തിന്റെയും ഐക്യത്തിന്റെയും സാംസ്കാരിക പൈതൃകത്തിന്റെയും ഏറ്റവും വലിയ അടയാളങ്ങളാണ് ആ രാജ്യത്തിന്റെ ദേശീയഗാനവും ദേശീയഗീതവും. ഭാരതത്തെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ‘ജനഗണമന’ എന്ന ദേശീയഗാനവും ‘വന്ദേമാതരം’ എന്ന ദേശീയഗീതവും വെറുമൊരു ഗാനങ്ങളല്ല; മറിച്ച് കോടിക്കണക്കിന് ഭാരതീയരുടെ വികാരമാണ്. ഇവ രണ്ടും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസങ്ങളും ഭരണഘടനാപരമായ പദവിയും ഓരോ പൗരനും അറിഞ്ഞിരിക്കേണ്ടത് അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്.
1. ദേശീയഗാനം: ജനഗണമന (National Anthem)
വിശ്വഭാരതി രവീന്ദ്രനാഥ ടാഗോർ ബംഗാളി ഭാഷയിൽ രചിച്ച ‘ഭാരതോ ഭാഗ്യ ബിധാതാ’ എന്ന കവിതയിലെ ആദ്യത്തെ അഞ്ച് വരികളാണ് ഇന്ത്യയുടെ ദേശീയഗാനമായി സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്.
ചരിത്രം: 1911 ഡിസംബർ 27-ന് കൊൽക്കത്തയിൽ നടന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ സമ്മേളനത്തിലാണ് ഇത് ആദ്യമായി ആലപിച്ചത്.
ഭരണഘടനാ പദവി: 1950 ജനുവരി 24-ന് ഭരണഘടനാ സഭയുടെ അവസാന സമ്മേളനത്തിൽ ഡോ. രാജേന്ദ്ര പ്രസാദ് ‘ജനഗണമന’യെ ഔദ്യോഗികമായി ഇന്ത്യയുടെ ദേശീയഗാനമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.
അർത്ഥവും സന്ദേശവും: ഹിമാലയം മുതൽ കന്യാകുമാരി വരെയും സിന്ധു നദി മുതൽ ബ്രഹ്മപുത്ര വരെയുമുള്ള ഭാരതത്തിന്റെ ഭൂപ്രകൃതിയെയും, വിവിധ ജാതിമതസ്ഥരുടെ ഐക്യത്തെയുമാണ് ഈ ഗാനം വാഴ്ത്തുന്നത്.
നിയമങ്ങൾ: ദേശീയഗാനം ആലപിക്കുമ്പോൾ നിശ്ചിത സമയപരിധി (52 സെക്കൻഡ്) പാലിക്കണമെന്നും, ആദരസൂചകമായി എഴുന്നേറ്റു നിൽക്കണമെന്നും നിയമമുണ്ട്.
2. ദേശീയഗീതം: വന്ദേമാതരം (National Song)
ബങ്കിം ചന്ദ്ര ചാറ്റർജി 1870-കളിൽ രചിച്ച ‘ആനന്ദമഠം’ എന്ന വിഖ്യാത നോവലിലെ വരികളാണ് വന്ദേമാതരം. സംസ്കൃതവും ബംഗാളിയും കലർന്ന ഭാഷയിലാണ് ഇത് രചിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.
ചരിത്രം: 1896-ലെ കോൺഗ്രസ് സമ്മേളനത്തിൽ രവീന്ദ്രനാഥ ടാഗോറാണ് ഈ ഗാനം ആദ്യമായി ആലപിച്ചത്. സ്വാതന്ത്ര്യസമര കാലത്ത് ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകൂടത്തെ വിറപ്പിച്ച മുദ്രാവാക്യമായിരുന്നു വന്ദേമാതരം. ഈ ഗാനം ആലപിക്കുന്നത് ബ്രിട്ടീഷുകാർ നിരോധിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും വിപ്ലവകാരികൾ ഇത് നെഞ്ചിലേറ്റി.
തുല്യ പദവി: 1950 ജനുവരി 24-ന് ദേശീയഗാനം അംഗീകരിച്ച അതേ ദിവസം തന്നെ, വന്ദേമാതരത്തിന് ദേശീയഗാനത്തിന് തുല്യമായ പദവി (Equal Status) നൽകണമെന്ന് ഭരണഘടനാ സഭ പ്രഖ്യാപിച്ചു. സ്വാതന്ത്ര്യസമര ചരിത്രത്തിൽ ഈ ഗാനം വഹിച്ച അതുല്യമായ പങ്കാണ് ഇതിന് കാരണം.
3. ഔദ്യോഗിക ചടങ്ങുകളിലെ പുതിയ ക്രമീകരണങ്ങൾ
സമീപകാലത്ത് ഭാരത സർക്കാർ ദേശീയ പ്രതീകങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നൽകുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി ചില സുപ്രധാന തീരുമാനങ്ങൾ കൈക്കൊണ്ടിട്ടുണ്ട്. ഔദ്യോഗിക ചടങ്ങുകളിൽ വന്ദേമാതരത്തിന് അർഹമായ പ്രാധാന്യം നൽകുന്നതിനായി കൊണ്ടുവന്ന പുതിയ നിർദ്ദേശങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:
ആലാപന ക്രമം: കേന്ദ്ര ഗവൺമെന്റിന്റെ പുതിയ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ പ്രകാരം, പ്രധാനപ്പെട്ട ഔദ്യോഗിക ചടങ്ങുകളിൽ ദേശീയഗാനത്തിന് (ജനഗണമന) തൊട്ടുമുമ്പ് ദേശീയഗീതം (വന്ദേമാതരം) ആലപിക്കണം. ഇത് ദേശീയതയെയും ചരിത്രപരമായ പോരാട്ടങ്ങളെയും ഒരേപോലെ ബഹുമാനിക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായാണ്.
പാർലമെന്ററി കീഴ് വഴക്കം: ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റിന്റെ ഓരോ സെഷനും ആരംഭിക്കുന്നത് ‘ജനഗണമന’ ആലപിച്ചുകൊണ്ടാണ്, സമാപിക്കുന്നത് ‘വന്ദേമാതരം’ ആലപിച്ചുകൊണ്ടും. ഇതേ മാതൃക മറ്റു പല ഔദ്യോഗിക തലങ്ങളിലും നടപ്പിലാക്കാൻ സർക്കാർ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടുണ്ട്.
വിദ്യാലയങ്ങളും പൊതുസ്ഥലങ്ങളും: വന്ദേമാതരം ആലപിക്കുന്നത് നിർബന്ധമാക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് പല സംസ്ഥാനങ്ങളിലും ചർച്ചകൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ദേശീയതയുടെ വികാരം കുട്ടികളിൽ വളർത്താൻ ഇത് സഹായിക്കുമെന്നാണ് ഗവൺമെന്റ് നിലപാട്.
4. നിയമപരമായ വശങ്ങളും കോടതി നിരീക്ഷണങ്ങളും
ദേശീയഗാനത്തോടും ദേശീയഗീതത്തോടും ആദരവ് കാണിക്കേണ്ടത് ഓരോ പൗരന്റെയും മൗലികമായ കടമയാണ് (Article 51A).
ബഹുമാനം: ദേശീയഗാനം ആലപിക്കുമ്പോൾ എഴുന്നേറ്റു നിൽക്കണമെന്നത് സുപ്രീം കോടതി പലതവണ ഊന്നിപ്പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. വന്ദേമാതരത്തിന്റെ കാര്യത്തിലും, അത് ദേശീയഗീതമായതിനാൽ എഴുന്നേറ്റു നിന്ന് ആദരവ് പ്രകടിപ്പിക്കുന്നത് ഉചിതമാണെന്ന് കോടതി നിരീക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്.
തുല്യത: ഭരണഘടനാനുസൃതമായി വന്ദേമാതരത്തിന് ജനഗണമനയ്ക്ക് ലഭിക്കുന്ന അതേ ബഹുമാനവും പദവിയും ലഭിക്കാൻ അർഹതയുണ്ട്. സർക്കാർ ഈ നിലപാടിനെ ശക്തമായി പിന്തുണയ്ക്കുകയും അത് പ്രായോഗിക തലത്തിൽ കൊണ്ടുവരികയും ചെയ്യുന്നു.
5. ചരിത്രത്തിന്റെ തിരുശേഷിപ്പുകൾ
ഭാരതത്തിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുവേണ്ടി പോരാടിയ മഹാരഥന്മാരുടെ ചോരയും വിയർപ്പും കലർന്നതാണ് ഈ രണ്ട് ഗീതങ്ങളും. ഇവ കേവലം വരികളല്ല, മറിച്ച് നമ്മുടെ പൂർവ്വികർ നമുക്ക് കൈമാറിത്തന്ന വിലമതിക്കാനാവാത്ത തിരുശേഷിപ്പുകളാണ്. ഇവയെ സംരക്ഷിക്കേണ്ടതും വരുംതലമുറയ്ക്ക് ആദരവോടെ കൈമാറേണ്ടതും നമ്മുടെ ഉത്തരവാദിത്തമാണ്.
ദേശീയഗാനമായ ജനഗണമന രാഷ്ട്രത്തിന്റെ ഐക്യത്തെ സൂചിപ്പിക്കുമ്പോൾ, ദേശീയഗീതമായ വന്ദേമാതരം നമ്മുടെ സാംസ്കാരിക പൈതൃകത്തെയും പോരാട്ടവീര്യത്തെയും ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ഔദ്യോഗിക ചടങ്ങുകളിൽ വന്ദേമാതരത്തിന് നൽകുന്ന പുതിയ മുൻഗണനകൾ ഈ ഗാനത്തിന് ചരിത്രപരമായി ലഭിക്കേണ്ട അംഗീകാരത്തെ ഉറപ്പിക്കുന്നു. ജാതി, മത, ഭാഷാ ഭേദമന്യേ ഓരോ ഭാരതീയനും ഈ രണ്ട് ഗീതങ്ങളെയും നെഞ്ചോടു ചേർത്തുപിടിക്കണം.
തയ്യാറാക്കിയത് : വെബ് ഡെസ്ക്
