മാസങ്ങൾ നീണ്ട വ്രതശുദ്ധിയുടെയും ആത്മനിയന്ത്രണത്തിന്റെയും പൂർത്തീകരണമായി വിശ്വാസികൾ ചെറിയ പെരുന്നാൾ അഥവാ ഈദുൽ ഫിത്തർ ആഘോഷിക്കുന്നു. ഇസ്ലാമിക കലണ്ടറിലെ ഒമ്പതാമത്തെ മാസമായ റമദാൻ വിടപറയുമ്പോൾ, പത്താം മാസമായ ശവ്വാൽ ഒന്നാം തീയതിയാണ് ഈ പുണ്യദിനം വന്നെത്തുന്നത്.
ത്യാഗവും സഹാനുഭൂതിയും
സ്വയം നിയന്ത്രിക്കാനും പാവപ്പെട്ടവന്റെ വിശപ്പറിയാനും പഠിപ്പിക്കുന്ന റമദാൻ മാസത്തിന് ശേഷമെത്തുന്ന ഈ പെരുന്നാൾ സന്തോഷത്തിന്റേത് മാത്രമല്ല, വലിയൊരു മാനവിക സന്ദേശത്തിന്റേത് കൂടിയാണ്. ആരും പട്ടിണി കിടക്കരുത് എന്ന സങ്കൽപ്പത്തിൽ നിന്നാണ് സകാത്തുൽ ഫിത്തർ എന്ന നിർബന്ധിത ദാനം ഈ ദിനത്തിന്റെ ഭാഗമാകുന്നത്. പ്രഭാതത്തിൽ ഈദ് ഗാഹുകളിലേക്ക് തിരിക്കും മുൻപ് തന്നെ അർഹരായവരിലേക്ക് ഈ സഹായം എത്തിയിരിക്കണമെന്നത് പെരുന്നാൾ ആഘോഷത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനപരമായ ഒരു നിയമമാണ്.
ആഘോഷം എന്ന സ്നേഹ സംഗമം
പുതുവസ്ത്രങ്ങളണിഞ്ഞും സുഗന്ധം പൂശിയും വിശ്വാസികൾ ഈദ് ഗാഹുകളിലും പള്ളികളിലും ഒത്തുകൂടുന്നു. പ്രാർത്ഥനകൾക്ക് ശേഷം പരസ്പരം ആലിംഗനം ചെയ്തും ഹസ്തദാനം നൽകിയും അവർ സ്നേഹം പങ്കിടുന്നു. കുടുംബവീടുകൾ സന്ദർശിക്കുന്നതും സുഹൃത്തുക്കൾക്കും അയൽവാസികൾക്കും മധുരപലഹാരങ്ങളും ഭക്ഷണവും നൽകുന്നതും ആഘോഷത്തിന് മിഴിവേറ്റുന്നു. മതം വംശം എന്നിവയ്ക്ക് അതീതമായി അയൽപക്കങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ഐക്യം ദൃഢമാക്കാൻ ഈ പെരുന്നാൾ ദിനം വഴിയൊരുക്കുന്നു.
സമകാലീന പ്രസക്തി
സഹിഷ്ണുതയും കരുണയും ലോകത്തിന് ആവശ്യമായ ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ ഈദുൽ ഫിത്തർ നൽകുന്ന സന്ദേശം വളരെ വലുതാണ്. തന്നിലുള്ള അഹന്തയെ വെടിഞ്ഞ് സഹജീവിയെ സ്നേഹിക്കാനും സഹായിക്കാനും ഈ ആഘോഷം ഓരോ മനുഷ്യനെയും ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. സന്തോഷത്തിന്റെ ഈ പൂത്തിരികൾ എല്ലാ വീടുകളിലും തെളിയുമ്പോഴാണ് ഈദ് എന്ന വാക്കിന് പൂർണ്ണമായ അർത്ഥം കൈവരുന്നത്.
ഈദുല് ഫിത്തര്: വ്രതവിശുദ്ധിയുടെ ചരിത്രവും പശ്ചാത്തലവും
ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ദശലക്ഷക്കണക്കിന് മുസ്ലിംകള് അതിയായ ആഹ്ലാദത്തോടും ആത്മീയ ചൈതന്യത്തോടും കൂടി ആഘോഷിക്കുന്ന ദിനമാണ് ഈദുല് ഫിത്തര്. അറബി ഭാഷയില് ‘ഈദ്’ എന്നാല് ‘ആഘോഷം’ എന്നും ‘ഫിത്തര്’ എന്നാല് ‘നോമ്പ് തുറക്കല്’ എന്നുമാണ് അര്ത്ഥം. അതുകൊണ്ട് തന്നെ ഒരു മാസം നീണ്ടുനിന്ന വ്രതാനുഷ്ഠാനത്തിന് വിരാമമിട്ടുകൊണ്ടുള്ള ആഹ്ലാദ പ്രകടനമാണ് ഈ ദിനം.
ആരംഭം: മദീനയിലെ ചരിത്രം
ഇസ്ലാമിക ചരിത്രമനുസരിച്ച് ഹിജ്റ രണ്ടാം വര്ഷം (ക്രിസ്തുവര്ഷം 624) മുതലാണ് പെരുന്നാള് ആഘോഷം ആരംഭിക്കുന്നത്. പ്രവാചകന് മുഹമ്മദ് നബി മക്കയില് നിന്നും മദീനയിലേക്ക് പലായനം ചെയ്തതിന് ശേഷമുള്ള കാലഘട്ടമായിരുന്നു അത്. മദീനയിലെത്തിയ പ്രവാചകന് അവിടെയുള്ള ജനങ്ങള് ‘നൗറൂസ്’, ‘മിഹ്റജാന്’ എന്നീ പേരുകളില് രണ്ട് ദിവസങ്ങള് ആഘോഷിക്കുന്നത് കണ്ടു. വിനോദങ്ങളിലും കളികളിലും ഏര്പ്പെട്ടുകൊണ്ടുള്ളതായിരുന്നു ആ ആഘോഷങ്ങള്.
ഈ അവസരത്തിലാണ് പ്രവാചകന് അനുചരന്മാരോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞത്:
“വിനോദങ്ങള്ക്കായി നിങ്ങള് മാറ്റിവെച്ചിരിക്കുന്ന ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങള്ക്ക് പകരം അതിനേക്കാള് ഉത്തമമായ മറ്റ് രണ്ട് ദിവസങ്ങള് അല്ലാഹു നിങ്ങള്ക്ക് നിശ്ചയിച്ചു തന്നിരിക്കുന്നു; അത് ഈദുല് ഫിത്തറും ഈദുല് അദ്ഹയുമാണ്.”
തുടര്ന്നാണ് റമദാന് മാസത്തെ വ്രതാനുഷ്ഠാനത്തിന് ശേഷം ഷവ്വാല് ഒന്ന് ചെറിയ പെരുന്നാളായും, ഹജ്ജ് കര്മ്മത്തിന് ശേഷം വലിയ പെരുന്നാളായും ലോക മുസ്ലിംകള് ആഘോഷിച്ചു തുടങ്ങിയത്.
ബദര് യുദ്ധവും ആദ്യ പെരുന്നാളും
ആദ്യത്തെ ചെറിയ പെരുന്നാളിന് ചരിത്രപരമായ മറ്റൊരു പ്രാധാന്യം കൂടിയുണ്ട്. ഇസ്ലാമിക ചരിത്രത്തിലെ ആദ്യത്തെ പ്രധാന യുദ്ധമായ ‘ബദര് യുദ്ധം’ നടന്നത് ഹിജ്റ രണ്ടാം വര്ഷം റമദാൻ മാസത്തിലായിരുന്നു. ആ യുദ്ധത്തില് മുസ്ലിംകള് വിജയിക്കുകയും തുടര്ന്ന് വന്ന ചെറിയ പെരുന്നാള് ആ വിജയത്തിന്റെ കൂടി ആഹ്ലാദമായി മാറുകയും ചെയ്തു. സത്യവിശ്വാസത്തിന്റെ വിജയവും ആത്മീയമായ ഉന്നതിയും ഒരുപോലെ പ്രഘോഷണം ചെയ്തുകൊണ്ടായിരുന്നു ആദ്യ പെരുന്നാള് കടന്നുപോയത്.
ആത്മീയതയുടെയും സാമൂഹിക നീതിയുടെയും ആഘോഷം
ചെറിയ പെരുന്നാളിന്റെ ചരിത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം കേവലം ഭക്ഷണത്തിലോ പുതുവസ്ത്രത്തിലോ ഒതുങ്ങുന്നതല്ല. അത് സാമൂഹിക നീതിയെക്കൂടി ഉയര്ത്തിപ്പിടിക്കുന്നു. പെരുന്നാളിനോടനുബന്ധിച്ച് നല്കുന്ന ‘സകാത്തുല് ഫിത്തര്’ (ഫിത്തര് സകാത്ത്) ഇതിന്റെ മികച്ച ഉദാഹരണമാണ്. തന്റെ വീട്ടില് ഭക്ഷണം പാകം ചെയ്യുന്നുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തുന്നതിനോടൊപ്പം തന്റെ അയല്വാസി പട്ടിണിയിലല്ലെന്നും ഉറപ്പുവരുത്താൻ ഓരോ വിശ്വാസിയും കടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പട്ടിണി പാവങ്ങളുടെ വിശപ്പടക്കാതെ ഒരാളുടെയും പെരുന്നാള് പൂര്ണ്ണമാകില്ലെന്നത് ഈ ആഘോഷത്തിന്റെ പ്രധാന ചരിത്ര പാഠമാണ്.
പെരുന്നാള് നമസ്കാരവും തക്ബീര് വിളികളും
പെരുന്നാള് പ്രഭാതത്തില് ഈദ് ഗാഹുകളിലോ പള്ളികളിലോ ഒത്തുകൂടി നടത്തുന്ന പ്രത്യേക നമസ്കാരമാണ് ഈ ആഘോഷത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദു. പ്രവാചകന്റെ കാലം മുതല്ക്കേ തുറസ്സായ സ്ഥലങ്ങളില് ഒത്തുകൂടി നമസ്കരിക്കുന്ന രീതി നിലവിലുണ്ട്. ജാതി-മത ഭേദമന്യേ മനുഷ്യര്ക്കിടയില് സ്നേഹവും സമാധാനവും പുലരണമെന്ന പ്രാര്ത്ഥനകളോടെയാണ് ഓരോ പെരുന്നാളും കടന്നുപോകുന്നത്.
പെരുന്നാൾ ദിനത്തിലെ പ്രധാന ആചാരങ്ങളും പ്രാർത്ഥനകളും
ആഘോഷം എന്നതിലുപരി ഒരു ആരാധന കൂടിയായാണ് വിശ്വാസികൾ ചെറിയ പെരുന്നാളിനെ കാണുന്നത്. പ്രവാചക ചര്യ (സുന്നത്തുകൾ) പിന്തുടർന്നുകൊണ്ടുള്ള സവിശേഷമായ ചില ആചാരങ്ങൾ ഈ ദിനത്തിലുണ്ട്.
1. തക്ബീർ ധ്വനികൾ (Takbeerat)
റമദാൻ മാസത്തെ അവസാന നോമ്പ് തുറന്നതു മുതൽ പെരുന്നാൾ നമസ്കാരം വരെ അന്തരീക്ഷത്തിൽ മുഴങ്ങുന്നത് തക്ബീർ വിളികളാണ്. അല്ലാഹുവിന്റെ മഹത്വത്തെ വാഴ്ത്തുന്ന ഈ വരികൾ വിശ്വാസികൾ വീടുകളിലും പള്ളികളിലും യാത്രകളിലും ഉരുവിടുന്നു.
“അല്ലാഹു അക്ബർ, അല്ലാഹു അക്ബർ, ലാ ഇലാഹ ഇല്ലല്ലാഹു അള്ളാഹു അക്ബർ, അല്ലാഹു അക്ബർ വലില്ലാഹിൽ ഹംദ്” (അല്ലാഹു ഏറ്റവും വലിയവനാണ്, അവനല്ലാതെ ആരാധനക്കർഹനില്ല, എല്ലാ സ്തുതിയും അല്ലാഹുവിനാണ്) എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ചുരുക്കം.
2. പ്രഭാത കർമ്മങ്ങൾ
പെരുന്നാൾ ദിവസം അതിരാവിലെ എഴുന്നേറ്റ് കുളിച്ച് (സുന്നത്ത് കുളി) വൃത്തിയുള്ള വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിക്കുന്നു. സാധിക്കുമെങ്കിൽ പുതുവസ്ത്രങ്ങൾ തന്നെ ധരിക്കാൻ വിശ്വാസികൾ ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്. സുഗന്ധം പൂശുന്നതും ഈ ദിനത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ശീലമാണ്.
3. ഈദ് ഗാഹും പെരുന്നാൾ നമസ്കാരവും
മറ്റ് സാധാരണ നമസ്കാരങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി പെരുന്നാൾ നമസ്കാരം പള്ളികളേക്കാൾ ഉപരിയായി വിശാലമായ മൈതാനങ്ങളിലാണ് (ഈദ് ഗാഹ്) നടക്കാറുള്ളത്.
ലഘുഭക്ഷണം: പെരുന്നാൾ നമസ്കാരത്തിന് പോകുന്നതിന് മുൻപ് ഈന്തപ്പഴമോ മറ്റോ കഴിച്ച് മധുരത്തോടെ വേണം പോകാൻ എന്നത് പ്രവാചകചര്യയാണ്.
നമസ്കാര രീതി: പ്രത്യേകമായി നിശ്ചയിച്ച സമയത്ത് രണ്ട് റക്അത്ത് നമസ്കാരമാണ് ഇതിനുള്ളത്. ഇതിൽ സാധാരണയിൽ കൂടുതൽ തവണ തക്ബീറുകൾ ചൊല്ലുന്നു.
ഖുതുബ: നമസ്കാരത്തിന് ശേഷം ഇമാം നടത്തുന്ന പ്രഭാഷണമാണ് ഖുതുബ. ഇത് കേൾക്കുന്നത് വിശ്വാസികൾക്ക് നിർബന്ധമാണ്.
4. വഴി മാറി നടക്കൽ
പെരുന്നാൾ നമസ്കാരത്തിനായി ഈദ് ഗാഹിലേക്ക് പോയ വഴിയല്ല, മറിച്ച് മറ്റൊരു വഴിയിലൂടെ തിരികെ വരിക എന്നത് പ്രവാചകൻ മുഹമ്മദ് നബി കാണിച്ചുതന്ന മാതൃകയാണ്. കൂടുതൽ ആളുകളെ കാണാനും വിശേഷങ്ങൾ പങ്കുവെക്കാനുമാണ് ഇപ്രകാരം ചെയ്യുന്നത്.
5. കുടുംബ സന്ദർശനവും ഈദിയും (Eidi)
നമസ്കാരത്തിന് ശേഷം മുതിർന്നവരുടെ കൈകൾ ചുംബിച്ചും കെട്ടിപ്പിടിച്ചും പെരുന്നാൾ ആശംസകൾ നേരുന്നു. കുടുംബവീടുകൾ സന്ദർശിക്കുന്നതും സുഹൃത്തുക്കൾക്ക് വിരുന്നൊരുക്കുന്നതും ആഘോഷത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. കുട്ടികൾക്ക് മുതിർന്നവർ നൽകുന്ന പെരുന്നാൾ പണത്തെയാണ് ‘ഈദി’ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
6. സാഹോദര്യത്തിന്റെ സന്ദേശം
ശത്രുതയിലുള്ളവർ പോലും പെരുന്നാൾ ദിനത്തിൽ പിണക്കങ്ങൾ മറന്ന് കൈകൊടുക്കണമെന്നാണ് ഇസ്ലാമിക അധ്യാപനം. സ്നേഹവും സമാധാനവും ഭൂമിയിൽ നിറയണമെന്ന പ്രാർത്ഥനയോടെയാണ് വിശ്വാസികൾ ഈ ദിനം പൂർത്തിയാക്കുന്നത്.
