ലോകമെമ്പാടുമുള്ള 35.4 ദശലക്ഷത്തിലധികം വരുന്ന പ്രവാസി ഇന്ത്യക്കാർ രാജ്യത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമ്പത്തികവുമായ വികസനത്തിൽ നിർണായക പങ്കാണ് വഹിക്കുന്നത്. വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം ലോകത്തിൽ തന്നെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ പ്രവാസികളുള്ളത് ഇന്ത്യയ്ക്കാണ്. പ്രവാസികളുമായുള്ള ബന്ധം കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനായി കേന്ദ്ര സർക്കാർ ‘4C’ (Care, Connect, Celebrate, Contribution – സംരക്ഷണം, ബന്ധം, ആഘോഷം, സംഭാവന) എന്ന ആശയത്തിലൂന്നി നിരവധി പദ്ധതികളും ക്ഷേമ പ്രവർത്തനങ്ങളും നടപ്പിലാക്കി വരുന്നുണ്ട്. പ്രവാസികൾക്കും ഇന്ത്യൻ വംശജർക്കും (PIO) ഏറെ പ്രയോജനകരമാകുന്ന പ്രധാന സർക്കാർ പദ്ധതികൾ ഏതൊക്കെയാണെന്ന് താഴെ പറയുന്നവയിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാം.
സാംസ്കാരികവും ആശയവിനിമയപരവുമായ പദ്ധതികൾ (Cultural and Engagement Policies)
പ്രവാസി ഭാരതീയ ദിവസ് (PBD): വിദേശ ഇന്ത്യക്കാരുടെ സംഭാവനകളെ മാനിക്കുന്നതിനായി എല്ലാ രണ്ടു വർഷം കൂടുമ്പോഴും ജനുവരി 9-ന് പ്രവാസി ഭാരതീയ ദിവസ് ആഘോഷിക്കുന്നു. വിവിധ മേഖലകളിൽ വ്യക്തിമുദ്ര പതിപ്പിച്ച മികച്ച പ്രവാസികൾക്ക് ഈ വേദിയിൽ വെച്ച് ‘പ്രവാസി ഭാരതീയ സമ്മാൻ’ നൽകി ആദരിക്കാറുണ്ട്.
ട്രേസിംഗ് ദി റൂട്ട്സ് (Tracing the Roots): ഇന്ത്യൻ വംശജർക്ക് (PIOs) ഇന്ത്യയിലുള്ള അവരുടെ വേരുകളും കുടുംബ പശ്ചാത്തലവും കണ്ടെത്തുന്നതിനായി 2018-ൽ ആരംഭിച്ച പദ്ധതിയാണിത്.ഭാരത് കോ ജാനിയേ ഓൺലൈൻ ക്വിസ് (BKJ): വിദേശത്തുള്ള ഇന്ത്യൻ യുവതലമുറയ്ക്ക് ഇന്ത്യയെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ അറിയാനും മനസ്സിലാക്കാനും അവസരമൊരുക്കുന്നതിനായി 2015-ൽ ഈ പദ്ധതിക്ക് തുടക്കം കുറിച്ചു.
സാമ്പത്തിക-നിക്ഷേപ പദ്ധതികൾ (Economic and Development Policies)
ഓവർസീസ് സിറ്റിസൺഷിപ്പ് ഓഫ് ഇന്ത്യ (OCI) കാർഡ്: ഇന്ത്യൻ വംശജർക്ക് വിസയില്ലാതെ ഇന്ത്യയിൽ യാത്ര ചെയ്യാനും, നിയന്ത്രണങ്ങളില്ലാതെ ജോലി ചെയ്യാനും, വസ്തുവകകൾ വാങ്ങാനും നിക്ഷേപങ്ങൾ നടത്താനും അവസരം നൽകുന്ന സുപ്രധാന പദ്ധതിയാണിത്.എൻ.ആർ.ഐകൾക്കുള്ള നാഷണൽ പെൻഷൻ സ്കീം (NPS): വിദേശത്ത് താമസിക്കുമ്പോൾ തന്നെ സുരക്ഷിതമായ റിട്ടയർമെന്റ് പ്ലാനിംഗ് നടത്താനും നികുതി ഇളവുകൾ നേടാനും പ്രവാസികളെ സഹായിക്കുന്ന പദ്ധതി. ഇൻവെസ്റ്റ് ഇന്ത്യ പി.ഐ.ഒ ഹെൽപ്പ് ഡെസ്ക്: പ്രവാസി ഇന്ത്യക്കാരിൽ നിന്നുള്ള വ്യാപാര-നിക്ഷേപങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനും അവർക്ക് ആവശ്യമായ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ നൽകുന്നതിനുമുള്ള പ്രത്യേക സംവിധാനം.
സാമൂഹിക-ക്ഷേമ പദ്ധതികൾ (Social and Welfare Policies)
പ്രവാസി ഭാരതീയ ബീമാ യോജന (PBBY): ഇസിആർ (ECR) കാറ്റഗറിയിലുള്ള വിദേശ തൊഴിലാളി കൾക്കായുള്ള നിർബന്ധിത ഇൻഷുറൻസ് പദ്ധതി. അപകട മരണം, സ്ഥിരമായ വൈകല്യം, മെഡിക്കൽ അത്യാഹിതങ്ങൾ, നിയമപ്രശ്നങ്ങൾ, തൊഴിൽ നഷ്ടപ്പെട്ട് നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങേണ്ടി വരുന്ന അവസ്ഥ തുടങ്ങിയ സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഇത് മികച്ച സാമ്പത്തിക പരിരക്ഷ നൽകുന്നു. ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിറ്റി വെൽഫെയർ ഫണ്ട് (ICWF): വിദേശത്ത് അടിയന്തര സാഹചര്യങ്ങളിൽ പെട്ടുപോകുന്ന ഇന്ത്യക്കാർക്ക് സഹായം നൽകുന്നതിനാ യുള്ള ഫണ്ട്. കോവിഡ് സമയത്ത് വന്ദേ ഭാരത് മിഷനിലൂടെ ഇന്ത്യക്കാരെ നാട്ടിലെത്തിക്കുന്ന തിൽ ഈ ഫണ്ട് വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു.ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട പ്രവാസി വനിതകൾക്കുള്ള സഹായം: വിദേശ ഇന്ത്യക്കാരായ ഭർത്താക്ക ന്മാരാൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുന്ന സ്ത്രീകൾക്ക് നിയമപരവും സാമ്പത്തികവുമായ കൗൺസിലിംഗും സഹായവും നൽകുന്ന പദ്ധതി.
പ്രവാസി തീർത്ഥ ദർശൻ യോജന (PTDY): കുറഞ്ഞ വരുമാനക്കാരായ ഇന്ത്യൻ വംശജർക്ക് (45-65 വയസ്സ്) ഇന്ത്യയിലെ പ്രധാന തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങൾ സന്ദർശിക്കാൻ അവസരമൊരുക്കുന്ന സ്പോൺസേർഡ് യാത്ര.
യുവജനങ്ങൾക്കായുള്ള പദ്ധതികൾ (Initiatives for Youth) നോ ഇന്ത്യ പ്രോഗ്രാം (KIP):
21 മുതൽ 35 വയസ്സുവരെയുള്ള പ്രവാസി യുവാക്കൾക്ക് ഇന്ത്യയുടെ സംസ്കാരം, പൈതൃകം, സാങ്കേതിക വികസനം എന്നിവ നേരിട്ട് മനസ്സിലാക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന മൂന്നാഴ്ചത്തെ ഓറിയന്റേഷൻ പ്രോഗ്രാം.
സ്കോളർഷിപ്പ് പ്രോഗ്രാം ഫോർ ഡയസ്പോറ ചിൽഡ്രൻ (SPDC): പ്രവാസി വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് ഇന്ത്യയിലെ ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഉപരിപഠനം നടത്തുന്നതിനായി സർക്കാർ നൽകുന്ന സാമ്പത്തിക സഹായം.
ചുരുക്കത്തിൽ പ്രവാസികളെ കേവലം സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സായി മാത്രം കാണാതെ, അവരുടെ ക്ഷേമവും സുരക്ഷയും ഉറപ്പുവരുത്തുകയും അവരെ രാജ്യപുരോഗതിയുടെ ഭാഗമാക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ് ഈ പദ്ധതികളിലൂടെ ഇന്ത്യൻ സർക്കാർ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. കൃത്യമായ നയങ്ങളിലൂടെയും ഡിജിറ്റൽ സംവിധാന ങ്ങളിലൂടെയും തങ്ങളുടെ പ്രവാസി സമൂഹത്തെ ചേർത്തുപിടിക്കുന്നതിൽ ഇന്ത്യ ഇന്ന് ലോകരാജ്യങ്ങൾക്ക് തന്നെ ഒരു മാതൃകയാണ്
