ന്യൂഡൽഹി: കോൺഗ്രസ് നേതാവ് സോണിയ ഗാന്ധിയുടെ ഓർമക്കുറിപ്പുകളടങ്ങിയ ആത്മകഥയായ ‘ബിലോംഗിങ്: എ ജേണി ഓഫ് ലവ്’ (Belonging: A Journey of Love) നവംബർ 10ന് പുറത്തിറങ്ങി. പുസ്തകത്തിന്റെ പ്രസിദ്ധീകരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നേരത്തെയുണ്ടായ വിവാദങ്ങൾക്കു പിന്നാലെ ഉള്ളടക്കത്തെച്ചൊല്ലിയും രാഷ്ട്രീയ തർക്കം ശക്തമായി. പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ ഭരണകാലം, ആർഎസ്എസ്, ചൈനയുമായുള്ള അതിർത്തി തർക്കം, വർഗീയ സംഘർഷങ്ങൾ, ന്യൂനപക്ഷങ്ങളുടെ സ്ഥിതി തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിലെ പരാമർശങ്ങളാണ് പ്രസാധകതലത്തിലെ തർക്കത്തിന് കാരണമായത്.
ഇന്ത്യൻ പതിപ്പിന്റെ പ്രസിദ്ധീകരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ആദ്യം പെൻഗ്വിൻ റാൻഡം ഹൗസ് ഇന്ത്യയുമായാണ് സോണിയ ഗാന്ധിയുടെ സംഘം ചർച്ചകൾ നടത്തിയത്. കൈയെഴുത്തുപ്രതിയിലെ ചില ഭാഗങ്ങളിൽ വസ്തുതാപരിശോധനയും എഡിറ്റോറിയൽ മാറ്റങ്ങളും വേണമെന്ന് പ്രസാധകർ നിർദേശിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ പുറത്തുവന്നു. എന്നാൽ നിർദേശിച്ച മാറ്റങ്ങൾ അംഗീകരിക്കാത്തതിനെത്തുടർന്ന് ഇരുകൂട്ടരും തമ്മിലുള്ള ധാരണയിലെത്തൽ പരാജയപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് ഇന്ത്യൻ പതിപ്പ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കാനുള്ള ചുമതല ഹാർപ്പർകോളിൻസ് ഇന്ത്യ ഏറ്റെടുത്തു.
പരിഷ്കാരങ്ങൾ ആവശ്യപ്പെട്ടത് പ്രധാനമന്ത്രിയെയും ആർഎസ്എസിനെയും ചൈനയുമായുള്ള തർക്കത്തെയും സംബന്ധിച്ച പരാമർശങ്ങൾ ഒഴിവാക്കാനാണെന്ന് കോൺഗ്രസ് നേതാക്കൾ ആരോപിച്ചു. ഇത് അഭിപ്രായസ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുമേലുള്ള ഇടപെടലാണെന്നും പ്രസാധകർക്കുമേൽ സമ്മർദമുണ്ടായെന്നും അവർ വിമർശിച്ചു. എന്നാൽ സർക്കാർ സമ്മർദമുണ്ടായെന്ന ആരോപണം പെൻഗ്വിൻ നിഷേധിച്ചു. കൈയെഴുത്തുപ്രതികളുടെ വസ്തുതാപരിശോധനയും എഡിറ്റോറിയൽ നിർദേശങ്ങളും പ്രസാധനപ്രക്രിയയുടെ സാധാരണ ഭാഗമാണെന്നും കമ്പനി വ്യക്തമാക്കി. ഒരു വിഷയത്തിൽ ധാരണയിലെത്താൻ കഴിയാത്തതിനെത്തുടർന്നാണ് എഴുത്തുകാരിയുടെ സംഘം പിന്മാറിയതെന്നും പ്രസാധകർ അറിയിച്ചു.
പുസ്തകത്തിൽ 1992ലെ ബാബറി മസ്ജിദ് തകർക്കപ്പെട്ട സംഭവവും പരാമർശിക്കുന്നുണ്ട്. സംഭവം ടെലിവിഷനിലൂടെ കണ്ടപ്പോൾ താൻ കണ്ണീരൊഴുക്കിയെന്നും അത് രാജ്യത്തെ രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യത്തിലെ നിർണായക വഴിത്തിരിവായിരുന്നുവെന്നും സോണിയ പറയുന്നു. 1975ലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയെ തെറ്റായ നടപടിയായാണ് പുസ്തകത്തിൽ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. അന്നത്തെ പ്രധാനമന്ത്രി ഇന്ദിര ഗാന്ധിക്കും പിന്നീട് തന്റെ തീരുമാനം തെറ്റായിരുന്നുവെന്ന് ബോധ്യപ്പെട്ടിരിക്കാമെന്നാണ് സോണിയയുടെ വിലയിരുത്തൽ. അടിയന്തരാവസ്ഥയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രത്യാഘാതങ്ങൾക്ക് സഞ്ജയ് ഗാന്ധിയെ നിയന്ത്രിക്കാനാകാത്തതും കാരണമായെന്നാണ് പുസ്തകത്തിലെ പരാമർശം.
1984ലെ സിഖ് വിരുദ്ധ കലാപം, ഓപ്പറേഷൻ ബ്ലൂസ്റ്റാർ, ഗുജറാത്ത് കലാപം, ഭർത്താവ് രാജീവ് ഗാന്ധിയുടെ വധം, 2004ൽ പ്രധാനമന്ത്രി പദം നിരസിച്ച തീരുമാനം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളും പുസ്തകത്തിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നുണ്ട്. കേംബ്രിഡ്ജിൽ രാജീവ് ഗാന്ധിയെ പരിചയപ്പെട്ടതും ഇറ്റലിയിലെ ബാല്യകാലവും നെഹ്റു കുടുംബത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനവും രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്കുള്ള കടന്നുവരവുമെല്ലാം വ്യക്തിപരമായ ഓർമകളിലൂടെ വിവരിക്കുന്നു.
ബിജെപിയുടെ വിമർശനം
പുസ്തകം പുറത്തിറങ്ങിയതിനു പിന്നാലെ ബിജെപി ദേശീയ വക്താവ് സി.ആർ. കേശവൻ രൂക്ഷവിമർശനവുമായി രംഗത്തെത്തി. ‘ബിലോംഗിങ്’ എന്നതിനു പകരം ‘വൈറ്റ്വാഷിങ്’ എന്നായിരുന്നു പുസ്തകത്തിന് നൽകേണ്ടിയിരുന്ന പേരെന്ന് അദ്ദേഹം പരിഹസിച്ചു. നെഹ്റു-ഗാന്ധി കുടുംബത്തിന്റെയും കോൺഗ്രസിന്റെയും ചരിത്രത്തിലെ തെറ്റുകൾ മറച്ചുവയ്ക്കാനാണ് പുസ്തകത്തിലൂടെ ശ്രമിക്കുന്നതെന്നായിരുന്നു ആരോപണം.
ബാബറി മസ്ജിദ് തകർത്തപ്പോൾ കണ്ണീരൊഴുക്കിയെന്ന് പറയുന്ന സോണിയ ഗാന്ധി 1984ലെ സിഖ് വിരുദ്ധ കലാപത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടവർക്കും 2008ലെ മുംബൈ ഭീകരാക്രമണത്തിൽ ജീവൻ നഷ്ടപ്പെട്ടവർക്കും വേണ്ടി സമാനമായ വികാരം പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്നോയെന്നും ബിജെപി ചോദിച്ചു. അടിയന്തരാവസ്ഥയെ ന്യായീകരിക്കാനും സാധാരണവത്കരിക്കാനുമാണ് പുസ്തകത്തിൽ ശ്രമിക്കുന്നതെന്നും പാർട്ടി ആരോപിച്ചു.
1984ലെ കലാപവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് സോണിയയുടെ വിവരണങ്ങൾ ഔദ്യോഗിക രേഖകളുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നില്ലെന്ന് ബിജെപി നേതാവ് എച്ച്.എസ്. ഫൂൽക്കയും ആരോപിച്ചു. 2004ൽ പ്രധാനമന്ത്രി പദം നിരസിച്ച സംഭവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സോണിയയുടെ വിവരണത്തെയും ജെഡിയു നേതാവ് സഞ്ജയ് കുമാർ ഝാ ചോദ്യം ചെയ്തു. അന്ന് മുലായം സിങ് യാദവ് പിന്തുണ നൽകാൻ വിസമ്മതിച്ചിരുന്നുവെന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാദം.
കോൺഗ്രസിന്റെ മറുപടി
ബിജെപി പുസ്തകത്തിന് രാഷ്ട്രീയ നിറം നൽകുകയാണെന്ന് കോൺഗ്രസ് എംപി രാജീവ് ശുക്ല പ്രതികരിച്ചു. സോണിയ ഗാന്ധിയുടെ വ്യക്തിപരമായ ഓർമകളും അനുഭവങ്ങളും വായനക്കാർ മാനിക്കണമെന്നും അദ്ദേഹം ആവശ്യപ്പെട്ടു. ബാബറി മസ്ജിദ് തകർത്തതിനെ അന്നത്തെ ബിജെപി നേതാക്കളായ അടൽ ബിഹാരി വാജ്പേയിയും എൽ.കെ. അദ്വാനിയും വിമർശിച്ചിരുന്ന കാര്യവും ശുക്ല ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.
പുസ്തകത്തിലെ പരാമർശങ്ങൾ ചരിത്രസംഭവങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള സോണിയ ഗാന്ധിയുടെ വ്യക്തിപരമായ ഓർമകളും വിലയിരുത്തലുകളുമാണ്. അവയെക്കുറിച്ചുള്ള രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളുടെ ആരോപണങ്ങളും മറുപടികളും പുതിയ വിവാദത്തിന് വഴിയൊരുക്കിയിരിക്കുകയാണ്.
