തൊടുപുഴ നഗരത്തിന്റെ തിരക്കുകളിൽ നിന്നും വെറും മൂന്നു കിലോമീറ്റർ മാത്രം അകലെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രകൃതിയുടെ ഒരു മഹാത്ഭുതമാണ് അമരങ്കാവ് വനദുർഗ്ഗാ ദേവീക്ഷേത്രം. കോൺക്രീറ്റ് കെട്ടിടങ്ങളുടെ തള്ളിച്ചയ്ക്കടയിലും വാഹനത്തിരക്കുകൾക്ക് നടുവിലും തലയുയർത്തി നിൽക്കുന്ന ഈ ഹരിതവനം ഇന്ന് ‘തൊടുപുഴയുടെ ശ്വാസകോശം’ എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. തൊടുപുഴ നഗരസഭാ അതിർത്തിക്കുള്ളിലായി മൂന്നേക്കറോളം സ്ഥലത്ത് പടർന്നുപന്തലിച്ചു കിടക്കുന്ന ഈ കാവ്, നഗരത്തിലെ അന്തരീക്ഷ മലിനീകരണത്തെ ചെറുത്ത് ജനങ്ങൾക്ക് ശുദ്ധവായു പ്രദാനം ചെയ്യുന്നതിൽ മുഖ്യ പങ്കുവഹിക്കുന്നു.
പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ തനത് ജൈവവൈവിധ്യം
കേരളത്തിലെ കാവുകൾ അപൂർവ്വങ്ങളായ സസ്യജാലങ്ങളുടെയും ജന്തുജാലങ്ങളുടെയും സങ്കേതങ്ങളാണ്. അമരങ്കാവ് പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ തനത് സസ്യങ്ങളാലും വൃക്ഷങ്ങളാലും അത്യന്തം സമ്പന്നമാണ്.
അപൂർവ്വ വൃക്ഷങ്ങൾ: ഏകദേശം 900 വർഷം വരെ പഴക്കമുള്ള വൻമരങ്ങൾ ഈ കാവിലുണ്ടെന്നാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. തമ്പകം, ഈട്ടി, പാല, മരോട്ടി, മടയ്ക്ക, ജാതി, ആഞ്ഞിലി തുടങ്ങിയ ധരാളം അപൂർവ്വ ഇനത്തിൽപ്പെട്ട മരങ്ങൾ ഇവിടെ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു.
വനപ്രതീതി: വൻമരങ്ങളെ ചുറ്റിപ്പിടിച്ചു കിടക്കുന്ന വള്ളിച്ചെടികളും കാട്ടുചെടികളും കൂടിയാകുമ്പോൾ ഒരു നഗരത്തിന് നടുവിലാണെന്ന കാര്യം മറന്ന്, ഏതെങ്കിലുമൊരു വലിയ വനത്തിനുള്ളിൽ എത്തിയ പ്രതീതിയാണ് അമരങ്കാവ് സന്ദർശകർക്ക് സമ്മാനിക്കുന്നത്.
വന്യജീവികളുടെ താവളം: നഗരത്തിൽ സാധാരണയായി കാണാൻ കഴിയാത്ത പാറച്ചാത്തൻ (പറക്കും അണ്ണാൻ), മരപ്പട്ടി, വെരുക് തുടങ്ങിയ നിരവധി ജീവികളെ ഈ കാവിനുള്ളിൽ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഒരു കാലഘട്ടം വരെ സജീവമായിരുന്ന കുരങ്ങന്മാരും ഈ കാടിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു.
പക്ഷിനിരീക്ഷകരുടെ പറുദീസ: കിന്നരിപ്പരുന്ത്, തേൻകൊതിച്ചിപ്പരുന്ത്, നീലത്തത്ത, ചിന്നത്തത്ത, ഓമനപ്രാവ് തുടങ്ങി വിസ്മയകരമായ വൈവിധ്യമുള്ള ധാരാളം പക്ഷികളുടെ ആവാസകേന്ദ്രം കൂടിയാണ് ഈ കാവ്.
ജലസംരക്ഷണവും പ്രകൃതിദത്ത എയർകണ്ടീഷണറും
അമരങ്കാവിലെ മരങ്ങൾ അന്തരീക്ഷത്തിലെ കാർബൺ ഡയോക്സൈഡിനെ വൻതോതിൽ ആഗിരണം ചെയ്യുക മാത്രമല്ല, ഈ പ്രദേശത്തെ ജലസ്രോതസ്സുകളെ ജീവനോടെ നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. കാവിനുള്ളിൽ നിന്നും ഒട്ടേറെ നീരുറവകളും ചെറിയ തോടുകളും പുറപ്പെടുന്നുണ്ട്. ഇവ തൊടുപുഴയിലെ ഭൂഗർഭ ജലനിരപ്പ് നിലനിർത്തുന്നതിൽ നിർണ്ണായക പങ്കുവഹിക്കുന്നു. വേനൽക്കാലത്ത് തൊടുപുഴ നഗരത്തിൽ ചൂട് വർദ്ധിക്കുമ്പോഴും, അമരങ്കാവിനുള്ളിലെയും പരിസരത്തെയും അന്തരീക്ഷം എപ്പോഴും തണുപ്പുള്ളതാക്കാൻ ഈ ജൈവവ്യവസ്ഥയ്ക്ക് സാധിക്കുന്നുണ്ട്.
വിശ്വാസവും പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണവും
കേരളീയ പാരമ്പര്യത്തിൽ കാവുകൾ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടത് പ്രധാനമായും ‘വനദുർഗ്ഗ’ പോലുള്ള പ്രതിഷ്ഠകളോടുള്ള ആരാധനയും വിശ്വാസവും വഴിയാണ്. കാവിലെ ഒരു മരം പോലും മുറിക്കരുതെന്നും, അവിടുത്തെ ജീവജാലങ്ങളെ ഉപദ്രവിക്കരുതെന്നുമുള്ള പരമ്പരാഗത വിശ്വാസങ്ങൾ നിയമങ്ങളേക്കാൾ ശക്തമായി ഈ വനത്തെ മനുഷ്യന്റെ അത്യാഗ്രഹങ്ങളിൽ നിന്ന് കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നു. അമരങ്കാവിനു ചുറ്റുമായി മതിൽ കെട്ടി ഇപ്പോൾ ഈ പ്രദേശം കൂടുതൽ സുരക്ഷിതമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.
നഗരവൽക്കരണവും നേരിടുന്ന വെല്ലുവിളികളും
തൊടുപുഴ നഗരസഭയും വനംവകുപ്പും ജനകീയ കൂട്ടായ്മകളും ചേർന്ന് അമരങ്കാവിനെ സംരക്ഷിക്കാൻ ഒട്ടേറെ പദ്ധതികൾ നടപ്പിലാക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, നഗരവൽക്കരണം ഈ പച്ചത്തുരുത്തിന് വലിയ വെല്ലുവിളികൾ ഉയർത്തുന്നുണ്ട്.
മാലിന്യപ്രശ്നം: നഗരത്തിൽ നിന്നും ആളുകൾ വലിയ രീതിയിൽ പ്ലാസ്റ്റിക് മാലിന്യങ്ങൾ കാവിൻ്റെ അതിർത്തികളിലും പരിസരങ്ങളിലും ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് ഇവിടുത്തെ മണ്ണിനെയും മൃഗങ്ങളെയും ദോഷകരമായി ബാധിക്കുന്നു.
പ്ലാസ്റ്റിക് കത്തൽ: പ്ലാസ്റ്റിക് മാലിന്യങ്ങൾ കൂട്ടത്തോടെ കാവിനടുത്ത് കത്തിക്കുന്ന പ്രവണത തൊടുപുഴയിലെ വായുവിനെ മലിനമാക്കുകയും കാവിന്റെ സ്വാഭാവിക തണുപ്പിനെ ഇല്ലാതാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
വികസന സമ്മർദ്ദം: പുതിയ വികസന പദ്ധതികൾ വരുമ്പോൾ അമരങ്കാവിന്റെ ജൈവവ്യവസ്ഥയ്ക്ക് പോറലേൽക്കാത്ത രീതിയിലുള്ള കർശന മേൽനോട്ടം വേണമെന്നാണ് പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകർ ആവശ്യപ്പെടുന്നത്. നഗരസഭ മാലിന്യങ്ങൾ നേരിട്ട് ഏറ്റെടുത്തു സംസ്കരിക്കുന്ന രീതി കൂടുതൽ കാര്യക്ഷമമാക്കേണ്ടതുണ്ട്.
വരുംതലമുറയ്ക്കായി കാവൽ നിൽക്കാം
വനംവകുപ്പും നഗരസഭയും ചേർന്ന് തൊടുപുഴയെ തണലണിയിക്കാൻ മങ്ങാട്ടുകവല, വെങ്ങല്ലൂർ നാലുവരിപ്പാത, വെങ്ങല്ലൂർ ബൈപാസ് തുടങ്ങിയ റോഡുകളുടെ ഇരുവശങ്ങളിലും മരങ്ങൾ വെച്ചുപിടിപ്പിക്കുന്ന ‘പച്ചത്തുരുത്ത്’ പദ്ധതികൾ നടത്തുന്നുണ്ടെങ്കിലും, അമരങ്കാവ് പോലെ നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള പ്രകൃതിദത്ത വനങ്ങൾ നൽകുന്ന സംരക്ഷണം പകരം വെയ്ക്കാനില്ലാത്തതാണ്.
ഈ ഹരിതാഭ നിലനിർത്തുക എന്നത് വരുംതലമുറയുടെ ആരോഗ്യകരമായ ജീവിതത്തിന് അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്. അമരങ്കാവ് വെറുമൊരു കാവല്ല, അത് നമ്മുടെ നിലനിൽപ്പിന്റെ കാവലാളാണ്. ഈ പച്ചപ്പിനെ പോറലേൽക്കാതെ വരുംതലമുറയ്ക്കായി നമുക്ക് കാത്തുസൂക്ഷിക്കാം.
