ഭൂമിയിൽ ദിനോസറുകൾ പിറവിയെടുക്കുന്നതിനും കോടിക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ്, സമുദ്രങ്ങളിലും നദികളിലും രൂപപ്പെട്ട ഒരു ജീവിവർഗ്ഗം ഇന്നും മാറ്റങ്ങളേതുമില്ലാതെ ജീവിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് കേൾക്കുമ്പോൾ കൗതുകം തോന്നാം. അതാണ് ലാംപ്രി (Lamprey) എന്ന പ്രാചീന മത്സ്യം. ഏകദേശം 36 കോടിയിലധികം വർഷങ്ങളായി കാര്യമായ പരിണാമ മാറ്റങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ നിലനിൽക്കുന്നതിനാൽ ശാസ്ത്രലോകം ഇവയെ ‘ജീവിക്കുന്ന ഫോസിലുകൾ’ എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ആദിമകാലം മുതൽ ഭൂമിയിലെ പ്രകൃതിമാറ്റങ്ങളെ അതിജീവിച്ച ഈ വിചിത്ര ജീവികൾ ഇന്ന് അതീവ ഗുരുതരമായ പാരിസ്ഥിതിക ഭീഷണി നേരിടുകയാണ്. ഓസ്ട്രേലിയയിലെ ഏറ്റവും നീളമേറിയ നദിയായ മറെയിൽ നിന്ന് ലാംപ്രികൾ കൂട്ടത്തോടെ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നുവെന്ന പുതിയ പഠന റിപ്പോർട്ട് പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകരെയും ഗവേഷകരെയും ഒരുപോലെ ആശങ്കയിലാക്കുന്നു.
ആരാണ് ലാംപ്രികൾ?
കാഴ്ചയിൽ ഈൽ (Eel) അഥവാ ആരൽ മത്സ്യങ്ങളോട് സാമ്യമുള്ള നീണ്ട ശരീരപ്രകൃതമാണ് ലാംപ്രികൾക്കുള്ളത്. എന്നാൽ സാധാരണ മത്സ്യങ്ങളെപ്പോലെ ഇവയ്ക്ക് താടിയെല്ലുകളോ, ചെതുമ്പലുകളോ, ജോഡി ചിറകുകളോ ഇല്ല. കട്ടിയുള്ള അസ്ഥികൾക്ക് പകരം മൃദുവായ തരുണാസ്ഥികൾ (Cartilage) കൊണ്ടാണ് ഇവയുടെ അസ്ഥികൂടം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.
ലാംപ്രിയുടെ ഏറ്റവും ഭയപ്പെടുത്തുന്നതും കൗതുകമുണർത്തുന്നതുമായ സവിശേഷത അതിന്റെ വായ തന്നെയാണ്. താടിയെല്ലുകളില്ലാത്ത, ഒരു കപ്പിന്റെ ആകൃതിയിലുള്ള വട്ടത്തിലുള്ള വായയും (Sucker mouth), അതിനുള്ളിൽ വൃത്താകൃതിയിൽ അടുക്കിവെച്ചിരിക്കുന്ന മൂർച്ചയേറിയ ചെറിയ പല്ലുകളുമാണ് ഇവയ്ക്കുള്ളത്. ഈ പ്രത്യേക വായ ഉപയോഗിച്ച് മറ്റ് വലിയ മത്സ്യങ്ങളുടെ ശരീരത്തിൽ ശക്തമായി പറ്റിപ്പിടിക്കുകയും, രക്തവും ശരീരദ്രവങ്ങളും ഊറ്റിക്കുടിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന പരാദ സ്വഭാവം ചിലയിനം ലാംപ്രികൾ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു.
നദികളിലെ ശുദ്ധജലത്തിലാണ് ഇവ മുട്ടയിടുന്നത്. വിരിഞ്ഞിറങ്ങുന്ന കുഞ്ഞുങ്ങൾ ആദ്യകാലത്ത് പുഴയിലെ ചെളിയിൽ തുരന്നു ജീവിച്ച് പ്ലവകങ്ങളെ ഭക്ഷിച്ചു വളരുന്നു. പ്രായപൂർത്തിയാകുമ്പോൾ കടലിലേക്ക് നീങ്ങുന്ന ഇവ, പ്രജനന കാലത്ത് തിരികെ നദികളിലേക്ക് തന്നെ നീന്തിയെത്തുന്നു. നദികളും സമുദ്രങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ജൈവബന്ധം നിലനിർത്തുന്നതിൽ ഇവയുടെ ഈ കുടിയേറ്റത്തിന് വലിയ പങ്കുണ്ട്.
രാജഭോജ്യമായി മാറിയ വിചിത്ര ജീവി
ഭയപ്പെടുത്തുന്ന രൂപമാണെങ്കിലും ലാംപ്രി മനുഷ്യർക്ക് അന്യമായ ഒരു ജീവിയല്ല; മറിച്ച് നൂറ്റാണ്ടുകളായി മനുഷ്യന്റെ തീൻമേശകളിലെ വിശിഷ്ട വിഭവമാണ്. റോമാ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ കാലം മുതൽ തന്നെ ലാംപ്രികൾ സമ്പന്നരുടെ ആഡംബര ഭക്ഷണമായിരുന്നു. മധ്യകാല യൂറോപ്പിലെ രാജകുടുംബങ്ങളിലും പ്രഭുക്കന്മാർക്കിടയിലും ലാംപ്രി വിഭവങ്ങൾക്ക് വലിയ പ്രിയമുണ്ടായിരുന്നു. ഇംഗ്ലണ്ടിലെ ഹെൻറി ഒന്നാമൻ രാജാവ് അമിതമായി ലാംപ്രി മത്സ്യം കഴിച്ചതിനെ തുടർന്നാണ് മരിച്ചതെന്ന് ചരിത്രരേഖകൾ പോലും സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നുണ്ട്.
ഇന്നും യൂറോപ്പിലെ പോർച്ചുഗൽ, സ്പെയിൻ, ഫ്രാൻസ് തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ ലാംപ്രി കൊണ്ടുള്ള വിഭവങ്ങൾക്ക് ഉയർന്ന ഡിമാൻഡും വലിയ വിലയുമുണ്ട്. ഇതിന്റെ രക്തവും റെഡ് വൈനും ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കുന്ന പരമ്പരാഗത വിഭവങ്ങൾ വളരെ പ്രശസ്തമാണ്. കൂടാതെ ജപ്പാൻ, ദക്ഷിണ കൊറിയ തുടങ്ങിയ ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളിലും, വടക്കേ അമേരിക്കയിലെ തദ്ദേശീയ ജനവിഭാഗങ്ങൾക്കിടയിലും ലാംപ്രിയെ ആഹാരമാക്കുന്ന ശീലമുണ്ട്.
മറെ നദിയിലെ പുതിയ പ്രതിസന്ധി: ലാംപ്രികൾ എങ്ങോട്ടുപോയി?
ദക്ഷിണ ഓസ്ട്രേലിയയിലെ മറെ നദിയിൽ ഓരോ വർഷവും എത്തിച്ചേരുന്ന ലാംപ്രികളുടെ എണ്ണം വിലയിരുത്തുന്ന രണ്ട് തുടർ നിരീക്ഷണങ്ങളിലും ഒരു ലാംപ്രിയെപ്പോലും കണ്ടെത്താനായില്ലെന്നാണ് ഗവേഷകർ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത്. സാധാരണയായി നടക്കുന്ന പഠനങ്ങളിൽ 20 മുതൽ 100 വരെ മത്സ്യങ്ങളെ എങ്കിലും ഈ പ്രദേശത്ത് രേഖപ്പെടുത്താറുണ്ടായിരുന്നു.
നദിയിൽ സമീപകാലത്തുണ്ടായ ഹാനികരമായ ആൽഗൽ ബ്ലൂം (Algal bloom) അഥവാ പായൽ പടർന്നുപിടിച്ചതാണ് ഇവയുടെ തിരോധാനത്തിന് പ്രധാന കാരണമായി കരുതുന്നത്. ജലാശയങ്ങളിൽ ആൽഗകൾ ക്രമാതീതമായി പെരുകുമ്പോൾ വെള്ളത്തിലെ ഓക്സിജന്റെ അളവ് കുത്തനെ കുറയുകയും ജലത്തിൽ വിഷാംശം കലരുകയും ചെയ്യുന്നു. കടലിൽ നിന്ന് ശുദ്ധജലത്തിലേക്ക് മുട്ടയിടാനായി നീന്തിക്കയറുന്ന ലാംപ്രികളുടെ കുടിയേറ്റ പാതയെ ഈ പ്രതിഭാസം പൂർണ്ണമായും തടസ്സപ്പെടുത്തിയെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ. കൂടാതെ, ആഗോളതലത്തിൽ പ്രതിസന്ധി സൃഷ്ടിക്കുന്ന കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം, ജലത്തിന്റെ താപനിലയിലെ വ്യതിയാനങ്ങൾ എന്നിവയും ഈ തിരിച്ചടിക്ക് ആക്കം കൂട്ടിയിരിക്കാം.
പ്രകൃതി നൽകുന്ന അപായസൂചന
ഒരു നദിയിലെ ലാംപ്രികളുടെ സാന്നിധ്യം ആ ജലാശയത്തിന്റെ ആരോഗ്യകരമായ ആവാസവ്യവസ്ഥയുടെ തെളിവാണ്. പുരാതന കാലം മുതൽ പ്രകൃതിക്ഷോഭങ്ങളെ അതിജീവിച്ച ഒരു ജീവിവർഗ്ഗം പൂർണ്ണമായും ഒരു പ്രദേശത്തുനിന്നും അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നുവെങ്കിൽ, അത് ജലാശയങ്ങൾ നേരിടുന്ന ജീർണ്ണതയുടെ വ്യക്തമായ സൂചനയാണ്.
ആൽഗൽ ബ്ലൂമിന്റെ രൂക്ഷത കുറയുന്നതോടെ അടുത്ത വർഷം ലാംപ്രികൾ മറെ നദിയിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തുമെന്ന പ്രതീക്ഷയിലാണ് ഗവേഷകർ. എന്നിരുന്നാലും, നദികളിലെ മനുഷ്യ ഇടപെടലുകൾ കുറയ്ക്കുകയും ജലാശയങ്ങളുടെ സ്വാഭാവിക ഒഴുക്കും ശുദ്ധിയും സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തില്ലെങ്കിൽ, ഭൂമിയുടെ ചരിത്രത്തിനൊപ്പം സഞ്ചരിച്ച ഇത്തരം ജീവജാലങ്ങൾ വരുംതലമുറയ്ക്ക് കേട്ടുകേൾവി മാത്രമായി മാറുമെന്ന ശക്തമായ ഓർമ്മപ്പെടുത്തലാണ് മറെ നദിയിൽ നിന്നും ഇപ്പോൾ ഉയരുന്നത്.
