ന്യൂഡൽഹി: ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രവാസി ജനവിഭാഗമെന്ന ഖ്യാതിയുള്ള ഇന്ത്യൻ ഡയസ്പോറ, മാതൃരാജ്യത്തിന്റെ കേവലം വൈകാരിക കണ്ണികളിൽ നിന്നും രാജ്യത്തിന്റെ തന്ത്രപ്രധാനമായ ആസ്തിയായി (Strategic Asset) മാറിയത് കഴിഞ്ഞ മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടിനിടെയുണ്ടായ നയപരമായ മാറ്റങ്ങളിലൂടെയാണ്. സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര കാലഘട്ടത്തിൽ ഇന്ത്യയുടെ പ്രവാസി നയം സാംസ്കാരികവും മാനുഷികവുമായ ബന്ധങ്ങളിൽ മാത്രമായിരുന്നു പരിമിതപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്. എന്നാൽ 1990-കളിലെ സാമ്പത്തിക പരിഷ്കാരങ്ങളും വിപണി ഉദാരവൽക്കരണവുമാണ് ഈ ബന്ധത്തിൽ വലിയൊരു മാറ്റത്തിന് തുടക്കമിട്ടത്. അതുവരെ ഇന്ത്യയുടെ അറിവ് ചോർന്നുപോകുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ‘ബ്രെയിൻ ഡ്രെയിൻ’ (Brain Drain) എന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന പ്രവാസി സമൂഹം, ഇന്ന് രാജ്യത്തിന്റെ വികസനത്തിന് അറിവും നിക്ഷേപവും നൽകുന്ന ‘ബ്രെയിൻ സർക്കുലേഷൻ’ (Brain Circulation) ആയി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
2000-ൽ ഡോ. എൽ.എം. സിംഗ്വിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ രൂപീകരിച്ച ഉന്നതതല സമിതിയാണ് ആധുനിക പ്രവാസി നയത്തിന് അടിത്തറ പാകിയത്. ഈ സമിതിയുടെ ശുപാർശപ്രകാരം 2003 മുതൽ ജനുവരി 9 ‘പ്രവാസി ഭാരതീയ ദിവസമായി’ ആഘോഷിച്ചു തുടങ്ങി. മഹാത്മാഗാന്ധി ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിൽ നിന്നും തിരിച്ചെത്തിയ ദിനമാണിത്. ഇരട്ട പൗരത്വത്തിന് പകരമായി ‘ഓവർസീസ് സിറ്റിസൺഷിപ്പ് ഓഫ് ഇന്ത്യ’ (OCI) എന്ന പദ്ധതിയും സമിതിയുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം നടപ്പിലാക്കി. അടൽ ബിഹാരി വാജ്പേയിയുടെ ഭരണകാലത്താണ് പ്രവാസികൾക്കായി പ്രത്യേക മന്ത്രാലയവും പി.ഐ.ഒ (PIO) കാർഡ് പോലുള്ള പദ്ധതികളും ആരംഭിച്ചത്. ഇത് പ്രവാസികളെ ഇന്ത്യയുടെ മൃദുശക്തിയുടെ (Soft Power) അംബാസഡർമാരായി മാറ്റുന്നതിൽ വലിയ പങ്ക് വഹിച്ചു.
2014 മുതൽ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പ്രവാസി നയം കൂടുതൽ സജീവമായ ‘ഡയസ്പോറ ഡിപ്ലോമസി’യായി പരിണമിച്ചു. പ്രവാസികളെ കേവലം നിക്ഷേപകരായി മാത്രമല്ല, ഇന്ത്യയുടെ ആഗോള പ്രതിച്ഛായ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന പങ്കാളികളായാണ് സർക്കാർ കാണുന്നത്. പി.ഐ.ഒ കാർഡുകൾ ഒ.സി.ഐ കാർഡുകളുമായി ലയിപ്പിച്ചതും, പ്രതിസന്ധി ഘട്ടങ്ങളിൽ വിദേശ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യക്കാരെ സുരക്ഷിതമായി തിരിച്ചെത്തിക്കുന്നതിൽ കാണിച്ച വേഗതയും ഈ നയത്തിന്റെ വിജയമായി കരുതപ്പെടുന്നു. സിലിക്കൺ വാലിയിലെ പ്രവാസി നിക്ഷേപകർ ഇന്ത്യയിലെ സ്റ്റാർട്ടപ്പുകളിൽ വലിയ തോതിൽ മൂലധനം ഇറക്കുന്നതും ഐ.ടി, കൃത്രിമബുദ്ധി (AI) തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ സാങ്കേതിക സഹായം നൽകുന്നതും രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക കുതിപ്പിന് ഊർജ്ജം നൽകുന്നു.
ഇത്രയേറെ നേട്ടങ്ങൾക്കിടയിലും ചില പോരായ്മകൾ ഈ മേഖലയിൽ അവശേഷിക്കുന്നുണ്ട്. പ്രവാസികളുടെ കൃത്യമായ കണക്കുകൾ ശേഖരിക്കാൻ ഏകീകൃതമായ ഒരു ഡിജിറ്റൽ ഡാറ്റാബേസിന്റെ അഭാവം വലിയൊരു പ്രശ്നമാണ്. ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളിലെ ബ്ലൂ കോളർ തൊഴിലാളികളുടെ ക്ഷേമവും സുരക്ഷയും ഇപ്പോഴും വെല്ലുവിളിയായി തുടരുന്നു. കൂടാതെ, വിദേശ വിനിമയ നിയന്ത്രണ നിയമങ്ങൾ (FCRA, FEMA) പലപ്പോഴും പ്രവാസി നിക്ഷേപങ്ങൾക്ക് തടസ്സമാകുന്നുണ്ട്.
ഈ പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കാൻ ചില നിർദ്ദേശങ്ങൾ വിദഗ്ധർ മുന്നോട്ടുവെക്കുന്നു:
പ്രവാസികളുടെ തൊഴിൽ നൈപുണ്യവും രാജ്യത്തിന്റെ ആവശ്യങ്ങളും തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഏകീകൃത ഡിജിറ്റൽ പ്ലാറ്റ്ഫോം രൂപീകരിക്കുക.ഒ.സി.ഐ കാർഡ് ഉടമകൾക്ക് തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ പങ്കാളിത്തം നൽകുന്നതടക്കം കൂടുതൽ അവകാശങ്ങൾ അനുവദിക്കുക.പ്രവാസി ഗവേഷകർക്ക് ഇന്ത്യൻ സർവകലാശാലകളിൽ പ്രവർത്തിക്കാൻ ലളിതമായ നിയമനിർമ്മാണങ്ങൾ നടത്തുക.
പ്രവാസികളെ വെറും എണ്ണമായി കാണാതെ അവരെ രാജ്യത്തിന്റെ ശക്തിയായി കാണണമെന്ന പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ വാക്കുകൾ യാഥാർത്ഥ്യമാക്കാൻ കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള നയപരമായ മാറ്റങ്ങൾ ആവശ്യമാണ്. ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇന്ത്യയെ ഒരു ആഗോള ശക്തിയാക്കി മാറ്റുന്നതിൽ പ്രവാസി സമൂഹത്തിന്റെ പങ്ക് നിർണ്ണായകമായിരിക്കും. വഴിമുട്ടി നിൽക്കുന്ന സാങ്കേതിക വിദ്യകളും നിക്ഷേപങ്ങളും ഇന്ത്യയിലേക്ക് എത്തിക്കാൻ ഈ ‘സേതുബന്ധനം’ സഹായിക്കുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷിക്കപ്പെടുന്നത്.
